< powrót

wideo found footage

Burska rozsadza porządek fabularny, żeby ukazać nieskończoną potencjalność ludzkiego losu, potencjalność niepokojącą, bo wolną od wszelkich reguł, nieprzewidywalną. Tym samym ujawnia, że fabuła – „(artystycznie) uporządkowany układ zdarzeń” – działa jak mechanizm obronny, który na „otwarty” los narzuca siatkę przyczynowo-skutkową, wtłacza go w trójaktowy, scenariuszowy schemat, z określonymi punktami zwrotnymi i kulminacją. W ten sposób filmy Burskiej zdają sprawę ze specyficznie współczesnego doświadczenia, opisanego przez Slavoja Žižka – „doświadczenie nowego życia wisi w powietrzu, doświadczenie, które rozsadza linearną formę narracji i postrzega życie jako wielokształtny przepływ. Przypadkowość życia i alternatywne wersje rzeczywistości wydają się nawiedzać nas na każdym kroku, nie wyłączając dziedzin :twardej: nauki. To postrzeganie rzeczywistości jako jednego z możliwych – często nie najbardziej prawdopodobnych – wyników :otwartej: sytuacji, ujęcie, zgodnie z którym inne możliwe rezultaty nie są po prostu wykluczone, ale ciągle nawiedzają naszą :prawdziwą: rzeczywistość jako widmo tego, co mogło się zdarzyć, nadaje jej niezwykle kruchy i przygodny charakter, a jednocześnie wchodzi w konflikt z :linearną: formą narracji dominującą w kinie i literaturze”

Jaka forma stanowić będzie właściwy wyraz takiego doświadczenia? – pyta dalej Žižek. Choć sam autor proponuje hipertekst, wydaje się, że jedną z takich form może być również found footage – słowami Žižka, w filmach Burskiej kruchą, montażową, linearną fabułę wciąż „nawiedzają (…) widma tego, co mogło się zdarzyć” – każdy kolejny fragment, składający się na fabułę Gwiazdy czy Kawałka Jadeitu, odsyła do innej fabuły, równoległego, alternatywnego losu, który – jako widzowie – pamiętamy z wykorzystanych przez artystkę filmów. Tym samym forma filmów Burskiej jest jednocześnie i linearna, i otwarta.

fragment tekstu Krytyczne d.j. vu – o filmach Bogny Burskiej Kuby Mikurdy, katalog Filmy. Bogna Burska, red. Aleksandra Grzonkowska, wyd.: Instytut Sztuki Wyspa, Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki, BWA Zielona Góra, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, 2014