wystawa Biały Mazur, Neuer Berliner Kunstverein, 2003

Greckie słowo arachne oznacza pająka i stanowi nazwę systematyczną gatunku, a wykształceni w mitologiach kojarzymy analogiczny tytuł wideo Burskiej (2003) z historią artystki zamienionej za karę w pająka. Była ona tkaczką tak doskonałą, iż zaczęła głosić, że jest w tym rzemiośle lepsza niż bogini mądrości Atena. Twierdziła, że nie bogom, a sobie samej zawdzięcza biegłość i talent i wreszcie rzuciła bogini wyzwanie na artystyczny pojedynek. Gdy stanęły do krosien, Bogini utkała tkaninę piękną, przedstawiającą wzniosłe sceny z życia bogów. Ziemianka jednak utkała tkaninę o najdoskonalszym splocie, pod każdym względem wybitną i to ona została oceniona jako lepsza. Jednak jej praca przedstawiała rozwiązłe życie Zeusa, łączącego się ze śmiertelniczkami pod postacią byka, łabędzia i złotego deszczu. Atena swym gniewem doprowadziła Arachne do samobójstwa, a następnie przywróciła jej życie w postaci wiecznej tkaczki – pająka.

Mit Arachne możemy dziś interpretować na nowo jako opowieść o zmiennym spojrzeniu na funkcje sztuki i o wolności artystki, a także tej wolności kosztach. Praca Burskiej w formie nadnaturalnej projekcji kroczącego po buduarowej przestrzeni włochatego pająka kieruje więc nasze myśli ku nieprzewidywalnemu i nieposłusznemu kobiecemu podmiotowi. Ku temu co jest, a co nie jest uprawnione do bycia przedstawionym. Wstręt i lęk wymieszane w arachnofobii, która przy tej pracy na myśl przychodzi pierwsza, mogą być odczytywane, nie tylko na poziomie podświadomego indywidualnego lęku, ale też i tego, jaki jest kulturowy potencjał przedstawienia i tego, czy przedstawienie ma być apologetyczne i wzniosłe, jak w tkaninie Ateny, czy też ujawniające i krytyczne jak u Arachne.

Przywołując Arachne kobietę-pająka wkraczamy w zestawianą przez Burską galerię historycznych, mitycznych, a także stereotypowych kobiecych postaci, których typologię buduje kultura, w tym także kino: Elżbieta – dziewicza królowa, Margot, Gretchen, Małgorzata, nimfetki i femmes fatales, bohaterki erudycyjnej kultury Zachodu. Ale tym mitologicznym przywołaniu powiedzmy też, że kobieta ta jest to najczęściej biała, głównie heteroseksualna, doskonale piękna bohaterka masowej wyobraźni. Niczym nanizane na sznurek korale postaci te są częścią hegemonicznej roli Zachodu w kształtowaniu wyobrażenia o kobiecie.

fragment tekstu Burska. Notatki do subiektywnego kodu interpretacyjnego Anety Szyłak, katalog Filmy. Bogna Burska, red. Aleksandra Grzonkowska, wyd.: Instytut Sztuki Wyspa, Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki, BWA Zielona Góra, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, 2014