Gniazdo
Sztuka o tym, jak użyć rzeczy w sposób nieodpowiedni i potem ich jeszcze nie zmarnować
tekst i reżyseria: Bogna Burska
wystąpili: Arek Brykalski, Joanna Drozda, Mateusz Grydlik, Cezary Kosiński, Lech Łotocki, Krzysztof Ogłoza, Jakub Snochowski, Magdalena Warzęcha, Julia Wyszyńska (2015); Klara Bielawka, Arek Brykalski, Wiesław Cichy, Joanna Drozda, Rafal Fudalej, Andrzej Konopka, Maciek Pesta, Magdalena Warzęcha (2016); Michał Karwowski, Magdalena Kiszko – Dojlidko, Patryk Ołdziejewski, Błażej Piotrowski, Natalia Sakowicz, Wojciech Schabowski, Marek Tyszkiewicz, Maria Żynel (2017); Marek Barbasiewicz, Klara Bielawka, Arek Brykalski, Marcin Czarnik, Joanna Drozda, Rafal Fudalej, Mirosław Guzowski, Magdalena Kuta, Lech Łotocki, Maciej Pesta, Maria Robaszkiewicz (2018)
czas: 60 min.
kuratorki: Hanna Wróblewska (2015), Jola Woszczenko (2016), Magda Godlewska (2017), Magda Komornicka (2018)
prezentacje: Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie (2015 i 2018), Instytut Teatralny w Warszawa (2015), Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku (2016), Galeria Arsenał w Białymstoku (2017)
fot. Paweł Elbel, Michał Szlaga, Weronika Wysocka
rejestracja filmowa: Artur Prymon, Jonasz Chlebowski
publikacje tekstu: “Dialog miesięcznik poświęcony dramaturgii współczesnej” nr 9 (682) wrzesień 2013
wydanie książkowe: CSW Kronika, Bytom 2013
ilustracje i projekt graficzny: Maciek Salamon
Akcja dramatu rozgrywa się w galerii przed wernisażem, kiedy napięcie sięga zenitu, a prądu jak nie było, tak nie ma. Perypetie przedstawione do pewnego stopnia w konwencji szopki są zarazem drugorzędne wobec groteskowych portretów postaci ze środowiska artystycznego, czy raczej typów – jak wolałaby autorka, odżegnująca się od portretowania konkretnych osób, a kładąca nacisk na przyjmowane pozy i snobizmy, pielęgnowane hierarchie i podziały, obowiązujące strategie i trendy. Dramat utkany został przy tym na kanwie pojęć i sloganów, służących osobom dramatu do performowania własnych wizerunków i własnej pozycji w tym osobliwym świecie. Nie może tu być jednak mowy o „kalaniu gniazda”, lecz raczej o autoironicznej i autokrytycznej obserwacji. (…) Artystka Feministka, która „krytykuje całym ciałem”, powiada:
więc wracając do mnie
chciałabym by nieprzytomnie
moje białe i błękitne ciało
ciemną krwią spływało
by się z tego wyłoniła
ukryta kobieca siła (naciera sobie bicepsy jak kulturystka)
Gniazdo dowodzi, że w przypadku Bogny Burskiej częścią tej siły jest poczucie humoru, które nie rozsadzi może ram instytucji, ale z pewnością ją przewietrzy. Performatywne czytanie Gniazda w Zachęcie w czerwcu 2018 roku (miejsce czytania radowało samo w sobie) poprzedził prolog odegrany na schodach wejściowych, w którym wykorzystano scenę otwarcia wystawy z aktu drugiego. Przemówienia Dyrektorki, Ambasadora, Ministerki, Sponsora i Kuratora można by z powodzeniem wykorzystywać na stałe w rytuale otwarć przyszłych wystaw, zawierają bowiem wszelkie niezbędne po temu formuły, a zwłaszcza tę:
chciałabym się wypowiedzieć
jak bardzo wstyd jest nie wiedzieć
dziś czym jest sztuka
wiemy już że nauka
cieszy się zasłużonym prestiżem
ale nie będzie specjalnym negliżem
przyznać
że sztuka kontrowersyjną
cieszy się opinią
ale jednak chciałabym podkreślić
że jesteśmy najlepsi
w tej świadomości
fragment tekstu Akty działania Joanny Krakowskiej, katalog Krew i cukier. Prace 2000-2021, Wyd.: Gdańska Galeria Miejska, Trafostacja Sztuki w Szczecinie, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku 2021
2015, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie
2015, Instytut Teatralny w Warszawa
2016, Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku
2017, Galeria Arsenał w Białymstoku
2018, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie